11-01-2025
Κυριακή μετά τα Φώτα
Γέροντα, τι σημαίνει σιωπή και τι σχέση έχει με την προσευχή;
Σιωπή σημαίνει να μην λέγω πολλές κουβέντες, κυρίως όμως να σιωπά ο νους μου, να μην έχω λογισμούς και φαντασίες. Η λογισμοί και οι φαντασίες είναι τα όνειρά της ημέρας, του ξύπνιου. Οι φαντασίες είναι πιο χοντρές, ενώ οι λογισμοί είναι πιο λεπτοί και ύπουλοι. Και στα δύο μπαίνει ο σατανάς, προπάντων όμως ο σατανάς βγάζει αυτά που υπάρχουν ήδη μέσα μας και μας αρέσουν, που τα τρέφουμε και τα γαλουχούμε, τα αγκαλιάζουμε και τα φιλούμε. Αυτά είναι τα ενδιαφέροντά μας, τα αντικείμενα της στοργής μας, η απασχόλησης μας, τα μωρά μας, που τα αγαπάμε. Πόσα μωρά έχουμε που τους δίνουμε το γάλα της ψυχής μας και το ρουφάνε, το ρουφάνε και μας σκοτίζουν! Και αφού μας φάνε το γάλα, στο τέλος μας αρπάζουν σαν βδέλλες και το αίμα της καρδιάς μας κι εμείς είδηση δεν παίρνουμε.
Ιδιαίτερα ο νους μου πρέπει να σιωπά, όταν προσεύχομαι. Τότε πρέπει να λείπει από την ύπαρξή μου καθετί το γήινο, να μη σκέφτομαι τίποτε, ούτε το φαγητό, ούτε να διερωτώμαι με ποια μέθοδο να λέγω την ευχή του Ιησού. Όταν λοιπόν εγώ ο αμαρτωλός σταθώ ενώπιον του Αγίου και ένδοξου Θεού, το περιβάλλον που μπορεί να με βοηθήσει σημαντικά, για να νιώσω τον Θεό καλύτερα, είναι το περιβάλλον της σιωπής, στο οποίο δεν μιλάει το μυαλό μου, οι αναμνήσεις μου, η λογική μου, η δικαιοσύνη μου, η απολογία μου. Ο νους του ανθρώπου είναι ο κυβερνήτης, ο ηγεμών, που μπορεί να επικοινωνήσει με τον ηγεμόνα Θεό, όπως οι σοβαρές κοσμικές συνεννοήσεις γίνονται σε συναντήσεις κορυφής, έτσι και η συνάντηση μας με το Θεό γίνεται στο νου μας. Η σάρκα μας δεν μπορεί να μιλήσει στο Θεό, διότι δεν καταλαβαίνει. Ο νους, το πνεύμα μας το ηγεμονικό θα μιλήσει στο Θεό. Η σάρκα απλώς ακολουθεί. Αλλά ο νους με αυτό που ασχολείται, σε αυτό στρέφει την προσοχή του και αυτό επιτυγχάνει. Αν ανθρώπινα ενδιαφέροντά ελκύουν την προσοχή μου, αυτά σαν ρουκέτες, σαν βέλη, σαν φλόγες μπαίνουν στο μυαλό μου, στην καρδιά μου, στην φαντασία μου, σε όλο το επιθυμητικό μου και αυτά με απασχολούν και με κάνουν να ξεχνώ τον Θεό. Όποιος δεν έχει τέτοια ενδιαφέροντα, είναι συνεχώς στραμμένος στον Χριστό και ό,τι κι αν του πουν και όποιες δυσκολίες κι αν συνάντηση, αυτός διατηρεί την ειρήνη και την γαλήνη του. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Τον οδηγούσαν στην εξορία, στην Κουκουσό, ήταν άρρωστος, παντού συναντούσε κατατρεγμούς. Πάγωνε στο κελλάκι του, διότι δεν είχε φωτιά, και αν θα άναβε, γέμιζε καπνό από τα υγρά ξύλα, τα μάτια του δάκρυζαν, δεν μπορούσε να αναπνεύσει, πάθαινε ασφυξία, και όμως, μόλις λιγάκι ανέπνεε, έλεγε δόξα σοι ο Θεός πάντων ένεκεν. Μόνο κανένα γράμμα μπορούσε να στείλει στα παιδιά του, και αυτό με πολύ φόβο, μην τυχόν πέσει στα χέρια κάποιου από τους εχθρούς του. Φώναζε τον γραμματέα του να γράψει γράμμα στην Ολυμπιάδα ή σε κάποιον επίσκοπο, για να εκλέξουν ορθόδοξο επίσκοπο σε χηρεύουσα έδρα. Μόνο για την Εκκλησία και τον Χριστό δεν σταματούσε να ενδιαφέρεται. Αυτός είναι ο σιωπηλός άνθρωπος, ο άνθρωπος του Θεού, και φαίνεται στις δυσκολίες. Εάν λέγω ότι αγαπώ τον Θεό, αλλά ασχολούμαι με οτιδήποτε η ερωτώ οτιδήποτε, αυτό είναι μοιχεία. Η πιστότης του νου στον Θεό είναι πιστότης στην σύζυγο Εκκλησία . Δεν πρέπει να υπάρχει κάτι που διακόπτει την σχέση του νου και της καρδιάς μου με τον Θεό. Χρειάζεται σιωπή. Γι’ αυτό και δεν είναι δυνατόν να έχει σχέση με τον Θεό, όποιος δεν είναι σιωπηλός στην καθημερινή του ζωή. Όταν κάποιος είναι φλύαρος, κουτσομπόλης, όταν συνεχώς ρωτάει ή είναι πρόθυμος να δίνει απαντήσεις σε όλα ή να συμβουλεύει, αυτός κατακρεουργεί τον εαυτό του. Όπως ο χασάπης παίρνει το μαχαίρι και τεμαχίζει το ζώο, το ίδιο κάνει και ο άνθρωπος με το στόμα του, με τις ερωτήσεις του, αλλά και με το μυαλό του, όταν αυτό πηγαίνει από δω και από κει.
Ο σιωπηλός άνθρωπος φαίνεται από το χαμόγελο του, από τη λάμψη του προσώπου του, από την ωραιότητα της καρδιάς του αλλά και από την δυναμικότητα του και το ξύπνιο μάτι του, το οποίο δεν κοιτάζει τίποτε, παρά μόνο τον Χριστό. Εάν τον καλέσει ο Χριστός, στρέφει αμέσως τα μάτια του σε αυτόν, όπως ο Ζακχαίος. Για τα υπόλοιπα είναι νεκρός όπως λέει και ο Απόστολος Παύλος: «να είμαστε νεκροί για τον κόσμο». Πες σε έναν νεκρό «σήκω» θα σηκωθεί; ρώτησέ τον ποιος περνάει δίπλα του; Καμία απάντηση δεν θα λάβεις.
Η σιωπή είναι η γλώσσα των αγγέλων, η γλώσσα των ουρανών. Τον σιωπηλό άνθρωπο όλοι τον αναγνωρίζουν. Εάν όμως ο νους μας φεύγει και πηγαίνει από δω κι από κει τότε όλες οι παραστάσεις που αποκτά, μπαίνουν μέσα μας και τις βλέπουμε και στα όνειρά μας. Τα πιο πολλά μας όνειρα είναι βγαλμένα από την ψυχοσύνθεσή μας και από αυτά με τα οποία ασχολούμαστε. Αγαπάμε; Μισούμε; Φοβόμαστε; Αντιδράμε; Κάτι ανάλογο θα δούμε και στο όνειρο μας. Τόσο πολύ αναμειγνύεται η ζωή μας και όλη η ύπαρξη μας με ότι μας απασχολεί, ώστε, και όταν κοιμόμαστε, ο νους μας επηρεάζεται διά του φανταστικού και η καρδιά μας τον παρασύρει με τις επιθυμίες της, και βλέπουμε στο όνειρο μας αυτό που μας απασχολεί. Εάν με μισείς, θα δεις ότι με οδηγούν να με σκοτώσουν. Εάν με αγαπάς, θα δεις ότι με κάνουν βασιλιά. Και τα δύο δεν έχουν τίποτε το γνήσιο.
Με τη σιωπή του πνεύματος, του στόματος και γενικώς της ψυχής τοποθετούμεθα ενώπιον του Θεού και επιτυγχάνουμε να δούμε τα μυστήρια του Θεού. Όπως, αν ασχοληθώ με τα μαθηματικά, θα μάθω μαθηματικά, αν ασχοληθώ με τα ηλεκτρολογικά, θα γίνω ηλεκτρολόγος, έτσι και όταν ασχολούμαι με τον Θεό μαθαίνω τα μυστήρια του Θεού , διότι τον Θεό τον ζούμε εν τοις μυστηρίοις .
21-12-2025
Χριστούγεννα 2025
………Η γέννηση του Χριστού αυτές τις ημέρες των Χριστουγέννων ξανά γίνεται όσο ποτέ άλλοτε κάτι που συμβαίνει μέσα μας. Πρέπει να υποδεχτούμε το Χριστό στην καρδιά μας, για να μεταμορφωθούμε εν Αυτώ, για να εξαφανίζεται όλο και περισσότερο το εγώ μας, ο παλαιός εαυτός μας, για να ζει όλο και περισσότερο ο Χριστός μέσα μας. Καλούμαστε να γίνουμε ένα μαζί Του και να ξανά ζήσουμε στην πνευματική μας ζωή το μυστήριο του Χριστού, όπως το θεωρούμε στα Ευαγγέλια.
Οφείλουμε να ανοίξουμε την καρδιά μας, για να Τον δεχθεί μέσα, να υποδεχθούμε τη χάρη, τις άκτιστες ενέργειες του αναστημένου Χριστού, ο οποίος έρχεται να ανανεώσει μέσα μας το μυστήριο της Γεννήσεως Του, ώστε όλη μας τη ζωή να είναι μετόχι στο μυστήριο του θανάτου και της Αναστάσεως Του.
………………………………
Τις μέρες αυτές των Χριστουγέννων ας μελετήσουμε όλα τα γεγονότα της γέννησης του Χριστού και της παιδικής του ηλικίας∙ όλα αυτά δεν μπορεί παρά να μας οδηγήσουν στο να συνειδητοποιήσουμε καλύτερα πως πρέπει να προσπαθούμε να τα βιώνουμε μέσα μας.
Αν ο Χριστός φανερώνεται ως παιδί το γεγονός αυτό έχει βαθύτερη σημασία. Δεν σημαίνει μόνο ότι έπρεπε απλά να γεννηθεί κατ’ αυτό τον τρόπο, ως παιδί, για να μπορέσει μετά να μεγαλώσει, να γίνει ενήλικας, να ζήσει, να πεθάνει, να αναστηθεί για χάρη μας.
Ήδη ο Χριστός, και ως παιδί, μας φανερώνει το πρόσωπο του Πατρός. Υπάρχει εδώ μυστήριο ανεξιχνίαστο. Ο Θεός μας αποκαλύπτεται με την ταπεινή αυτή η μορφή, για να μας δείξει ότι ο ίδιος ο αιώνιος Πατήρ δεν κατέχει δύναμη συνθλιπτική, δεν είναι ο Θεός που πλάθει η ανθρώπινη φαντασία, αλλά είναι προπάντων τέλεια ταπείνωση , επειδή είναι το απόλυτο αγαθό, επειδή είναι αφ εαυτού τέλεια ταπεινός. « Ο θεός αγάπη εστί» (Α’ Ιω. δ’ 8, 16), μας λέει ο Ευαγγελιστής. Και αυτό σημαίνει ότι το μυστήριο αυτό της παιδικής ηλικίας πραγματοποιείται κατά μυστικό τρόπο εν τω Πατρί, ότι το πνεύμα της παιδικότητας που ο Χριστός έρχεται να μας διδάξει, γεννώμενος στη φάτνη της Βηθλεέμ, είναι κάτι διά του οποίου μιμούμαστε τον ίδιο τον ουράνιο Πατέρα μας.
Όλα αυτά μπορεί να φαίνονται παράδοξα, φωτίζουν, όμως, με εξαιρετικό τρόπο τι είναι η θεία φύση, αυτό που είναι αφ εαυτού του ο Θεός , το πρόσωπο του Πατρός, το οποίο ο Χριστός ήρθε να μας φανερώσει. Τις διάφορες πτυχές αυτού του προσώπου, θα τολμούσα να πω, μας τις αποκαλύπτει μέσω των διαφόρων μυστηρίων της δικής του ζωής. «Ο εωρακώς εμέ εώρακε τον Πατέρα» (ιω. ις’ 14, 9),θα πει. Και άρα, μπορούμε ήδη, βλέποντας το παιδίον Ιησού εντός της φάτνης να βλέπουμε τον Πατέρα. Ναι, όποιος βλέπει τον Χριστό, ταπεινό βρέφος στη φάτνη, βλέπει ήδη τον Πατέρα!
Όλο αυτό το μυστήριο της ταπεινώσεως, της πτωχείας, της προσφοράς του εαυτού του διδάσκει τους ανθρώπους με υπερβατικό τρόπο, με τρόπο που δεν μπορούμε βεβαίως επαρκώς να εκφράσουμε, ο οποίος όμως διανοίγεται σαν παράθυρο που μας επιτρέπει και από εδώ ακόμη να αισθανόμαστε θάμβος ενώπιον όσων μπορούμε να αντιληφθούμε.
Είθε, λοιπόν, κατά την περίοδο αυτή των Χριστουγέννων να αντηχούν στην καρδιά μας όλα αυτά τα θαυμαστά κείμενα των Ευαγγελίων και να μας μεταμορφώσουν με το φως που εκπέμπουν.
Δόξα τω Πατρί και το Υιώ και τω Αγίω Πνεύματι. Αμήν
14-12-2025
Κυριακή των Προπατόρων
Το ότι οι Προπάτορες είχαν κατά σάρκα σχέση με τον Χριστό ήταν ένα χαρακτηριστικό για το οποίο αγίασαν. Δηλαδή, από πατέρα σε παιδί και σε εγγόνι, προετοιμαζόταν η πρώτη παρουσία του Χριστού επί της γης. Οι Προπάτορες ήταν μεσίτες ανάμεσα στον πεπτωκότα Αδάμ και στον Χριστό, τον δεύτερο Αδάμ∙ γεφύρωσαν το χάσμα της κολάσεως και του παραδείσου, του θανάτου και της αναστάσεως∙ υπηρέτησαν τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία. Πολλοί από αυτούς ήταν εθνικοί, ειδωλολάτρες. Παρά ταύτα, έγιναν και αυτοί κατά πνεύμα πρόγονοι του Χριστού. Επομένως, παρέδωσαν την σάρκα τους στην υπηρεσία του Χριστού ή αρνήθηκαν την γνώμη τους, τις θεωρίες τους και τα προσέφεραν στον Χριστό.
Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό τονίζει ο Απ. Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή. Οι Προπάτορες ξεπέρασαν το περιβάλλον τους, την εποχή τους, και διά της πίστεως αποδέχτηκαν ότι θα έλθει ο Θεός επί της γης. «Εκαρτέρουν τον αόρατον ως ορατόν».(Εβρ. 11,27). Ενώ δεν έβλεπαν τον Θεόν, περίμεναν τον Χριστό σαν να τον έβλεπαν, μέχρι που ήλθε ως νήπιο, άδοξα, διωκόμενος από τους ανθρώπους. Η ελπίδα που είχαν δεν τους διέψευσε. Επί παραδείγματι ο Σολομών, ο σοφός αυτός βασιλεύς, του οποίου βιβλία συμπεριελήφθησαν στην Αγία Γραφή, έζησε την αμαρτία μέχρι τι κατώτατο βάθος του βούρκου της. Ενίσχυσε ακόμη και την ειδωλολατρία. Και όμως αυτός έκτισε τον Ναό, τα Άγια και τα Άγια των Αγίων, αυτός οργάνωσε τη λατρεία. Έτσι, προετύπωσε τον μέλλοντα Ναό, την Εκκλησία, και την Παναγία, η οποία έγινε τα Άγια τοις Αγίοις και εξ αυτής προήλθε ο Χριστός. Μπορεί η ζωή τους να ήταν μέσα στην αμαρτία, αλλά είχαν πίστη και ελπίδα.
Ο Αβραάμ, παρ’ ότι ειδωλολάτρης, διά της πίστεως εξήλθε από την πατρίδα του και έγινε πατριάρχης του Ισραήλ, «πατήρ πάντων ημών», προπάππος του Χριστού και της Εκκλησίας. Σε ηλικία ενενήντα εννέα ετών απέκτησε τέκνο διά της πίστεως και έγινε τύπος αφοσιώσεως εις τον Θεόν. Εν τέλει, από το σπέρμα του βγήκε ο Χριστός, η αρχή και το τέλος πάντων. Ο Αβραάμ και ο Χριστός συνιστούν μία αδιάλειπτο ιστορία, που η προϊστορία της φθάνει μέχρι τον παράδεισο. Οι Προπάτορες πίστευαν σε Εκείνον που δεν έβλεπαν και δεν καταλάβαιναν.
Τρίτο αγιαστικό των Προπατόρων είναι ότι ο Θεός τους χρησιμοποίησε για να ευλογήσει όλα τα έθνη. Πώς; Με το να γίνει γνωστή η αλήθεια σε όλον τον κόσμο. Πόσες φορές χρησιμοποιεί ο Θεός και εμάς τους αμαρτωλούς! Εκείνους τους χρησιμοποίησε για να φέρει την Εκκλησία, εμάς για να ζούμε και να εργαζόμαστε και να χαιρόμαστε και να συμμετέχουμε σε αυτήν.
Από τους Προπάτορες γεννήθηκε η Παναγία, η Μητέρα του Θεού, η οποία έζησε στα Άγια των Αγίων και, όταν βγήκε από εκεί, ήταν η ίδια Άγια των Αγίων, έχοντας μέσα της τον Χριστό. Αυτή αγίασε τα Άγια των Αγίων του Ναού και ευλόγησε όλη την κτίση, και έτσι καταργήθηκαν τα τυπικά εκείνα Άγια των Αγίων, ήλθε το αληθές και το ολόκληρο. Η Θεοτόκος είναι η αρχή του εκλεκτού λαού του Θεού∙ κατέστη μήτηρ των εθνών και τύπος της Εκκλησίας μας.
Για όλους αυτούς τους λόγους οι Προπάτορες έγιναν τύποι και εικόνες του Χριστού και της Εκκλησίας. ο Θεός όλους, αμαρτωλούς και δίκαιους, τους συνήγειρε και τους χρησιμοποίησε. Ας αναφέρουμε μερικά ακόμη παραδείγματα. Ο Βοόζ, υιός της πόρνης Ραάβ, έγινε τύπος και εικόνα της Εκκλησίας. η πόρνη Ραάβ έγινε σύμβολο της κλήσεως στον Χριστό των εθνών και των αμαρτωλών∙ υπηρέτησε το σχέδιο του Θεού. Ο Αδάμ, παρ’ ότι αμάρτησε και πέθανε έξω από τον παράδεισο, είναι τύπος του δευτέρου Αδάμ, του Χριστού. Ο Νώε και η κιβωτός του έγιναν επίσης σύμβολα της Εκκλησίας και του Χριστού. Ο Ισαάκ είναι τύπος της θυσίας του Χριστού, ο Ιακώβ της θεώσεως και της θεωρίας. Ο Ιωσήφ, ο Δαβίδ, όλοι σχεδόν οι βασιλείς και οι προφήτες, είναι σύμβολα και τύποι και εικόνες του Χριστού και της Εκκλησίας. Ο Μελχισεδέκ, ο Μωυσής, ο Ιώβ, που ήταν ειδωλολάτρης, και όλοι οι υπόλοιποι Προπάτορες έγιναν εικόνες του Θεού και των απορρήτων αυτού μυστηρίων∙ μας βοηθούν να καταλάβουμε τα απόρρητα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών.
Τώρα μπορούμε να καταλάβουμε γιατί χρειάζεται να μελετούμε τους Προπάτορες. Όλοι τους είναι πρόδρομοι του Χριστού, μέχρι και τον τελευταίο, τον ονομαζόμενο Πρόδρομο, τον Ιωάννη τον Βαπτιστή∙ είναι εικόνες «του εν αδύτοις της θείας κρυφιότητος όντος μυστηρίου της ημών σωτηρίας». Ό,τι υπάρχει στον ουρανό και ό,τι θα γίνει, το μαθαίνουμε από τώρα μέσω αυτών.
30-11-2025
Προεόρτια της Γεννήσεως του Χριστού (01/12/2025)
Η Γέννηση του Κυρίου, που αρχίσαμε να εορτάζουμε, συνυφασμένη με όλα τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου και της Θεοτόκου, δημιουργεί ένα άλλο κάλυμμα. Με την σάρκωση του Λόγου καλύφθηκε η θεότης, ώστε το φως της να μην τυφλώσει και κατακαύσει το ανθρώπινο γένος, διότι η θεότης είναι «πυρ καταναλίσκον», κατακαίον τα πάντα, είναι όμως και φως. Οι άνθρωποι δεν έπρεπε εξ αρχής να το καταλάβουν αυτό∙ τόσο πολύ μάλιστα, ώστε «εις τα ίδια» ερχόμενος ο Χριστός να μην τον αναγνωρίσει ούτε ο περιούσιος λαός του και να τον διώξει ως ξένο και άγνωστο. Όντως, ως ξένος και άγνωστος ο Χριστός εισήλθε στη ζωή, ως ξένος και άγνωστος καταδικάστηκε, και ως ενσαρκωτής του αποπομπαίου τράγου εξήλθε από την ζωή.
Το γεγονός αυτό μαρτυρεί ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να δει τον Θεό με τα πήλινα μάτια του. Ποιος μπορούσε να καταλάβει ότι κάτω από την σάρκα του Χριστού κρυβόταν ο Θεός; Δεν το κατάλαβε ούτε η Παναγία Μητέρα Του∙ δεν το κατάλαβαν ούτε οι απόστολοι, οι οποίοι ζούσαν κάθε ημέρα μαζί του και πολλές φορές σκανδαλίζονταν εξ αιτίας του∙ τόσο πολύ μάλιστα, ώστε να δώσουν αφορμές να μείνουν στην ιστορία αμφισβητήσεις σχετικά με τον Χριστό, που δεν θα τολμούσε κανείς να τις επινοήσει εναντίον του πατέρα του, της μητέρας του, ούτε καν εναντίον του εχθρού του. Και όμως τις επινόησαν εναντίον του Χριστού.
Η σοφία του Θεού μπορεί να βρίσκει τρόπους να κρύβει την θεότητα. Για ποιο λόγο; Διότι ο άνθρωπος φοβάται το πολύ φως, το άνοιγμα των ουρανών, φοβάται την αιωνιότητα, και αντ’ αυτών, προτιμά οτιδήποτε τον κάνει να νοιώθει ότι είναι μόνος του, γιατί Θεός σημαίνει κάτι παγκόσμιο και καθολικό. Ο άνθρωπος είναι έτσι φτιαγμένος από την αμαρτία, από τη δεύτερη, θα λέγαμε, σαρκική γέννησή του, είναι έτσι επενδεδυμένος μετά τον πειρασμό της Εύας, ώστε θέλει να ζει μόνος του, το ισχυρότερο βίωμά του είναι η μόνωσίς του. Παντού υπάρχουν καρδιές που ζουν μόνες. Είναι δυνατόν να τις βρει κανείς ακόμη και εκεί όπου τόσο πολύ συνωθούνται οι άνθρωποι. Ο καθένας έχει την δυνατότητα να κρύβει τη ζωή του και να μένει ολομόναχος. Και τούτο, διότι δεν μπορεί να ζει με έναν Θεό καθολικό και αιώνιο.
Ο άνθρωπος λοιπόν έκανε θεό τον εαυτό του, για να ζει μέσα στη μιζέρια του, στην παροδικότητα και την συμβατικότητά του, στην ανάπαυση που κάθε φορά δημιουργεί για τον εαυτό του: Σήμερα αυτό είναι μια χαρά, αύριο μια προσευχή, μεθαύριο ένα πανηγύρι, αντιμεθαύριο μια αμαρτία, και μετά κάτι άλλο∙ κάτι δηλαδή που διασκεδάζει και ταυτόχρονα κατατεμαχίζει τη ζωή του, τον χρόνο του, την καρδιά του, την βούλησή του –άλλο θέλει και άλλο κάνει-, και μέσα στη διάσπαση του χρόνου δημιουργεί συζυγίες της μοναξιάς του. Έτσι, η μοναξιά που μοιάζει με παμφάγο θηρίο κατατρώγει, διαλύει κάθε μορφή ανάπαυλας, και ο «θεός», ο ευρισκόμενος κάτω στη γη από την πτώση του, μένει πάλι μόνος του.
Κρύβεται ο Θεός, διότι οι άνθρωποι φοβούνται να τον κρατήσουν κοντά τους. όπως το παιδάκι φοβάται το ύψος ή το βάθος, όπως ιλιγγιά κανείς μπροστά στους παμμεγέθεις αριθμούς, έτσι ακριβώς ιλιγγιούμε μπροστά στον καθολικό Θεό, σε αυτόν ο οποίος είναι πάνω από όλα και ταυτόχρονα περικλείει τα πάντα. Το κρύψιμο του Θεού είναι η μεγαλύτερη έκφραση της ταπεινώσεως και της αγάπης του∙ είναι μία κένωση, η οποία αείποτε συνέβαινε και συνεχίζει να συμβαίνει, ενώ με την μορφή της σαρκώσεως παρουσιάστηκε κατά τη Γέννηση του Χριστού. Ο Χριστός συνεχίζει τις καθόδους του, την κένωσή του, με το να καθιστά μέτοχο του εαυτού του την καρδιά, την σκέψη, το μυαλό, την αμαρτία του καθενός. Αίρει τα πάντα επάνω του, για να μπορεί κρυπτόμενος όπισθεν αυτών, να διευκολύνει τον άνθρωπο να τον κρατά δέσμιο της αγάπης του, χωρίς να αναιρεί την ελευθερία του.
02-11-2025
Κυριακή Ζ΄Λουκά
Η ανάσταση της κόρης του Ιαείρου
Ας σταματήσουμε για λίγο στην ενθαρρυντική φράση του Χριστού «μη φοβού, μόνον πίστευε».
Ο φόβος μπροστά στο τρομακτικό γεγονός του θανάτου μας είναι γνωστός από την καθημερινή εμπειρία. Βλέποντας ο άνθρωπος ότι ο θάνατος βάζει τέλος σε όλα τα όνειρα και τις προσδοκίες του, καταλαμβάνεται από τρόμο και αγωνία, είναι μάλιστα τόσο βέβαιος για τον τελεσίδικο τερματισμό των πάντων στο θάνατο, ώστε να του φαίνεται τελείως ανεδαφικό και παράδοξο εάν κάποιος υποστηρίξει το αντίθετο. Έτσι οι συγγενείς και φίλοι του Ιαείρου κατεγέλων όταν ο Ιησούς βεβαίωνε ότι το παιδί του αρχισυναγώγου ουκ απέθανεν, αλλά καθεύδει. Καταγελούν οι άνθρωποι μη γνωρίζοντας, ή μάλλον μην πιστεύοντας, ότι ο Αρχηγός της ζωής βρίσκεται ανάμεσά τους για να νικήσει τη φθορά να ελευθερώσει τους ανθρώπους, να καταργήσει το θάνατο. Δεν κρίνει κανένα ο Κύριος της ζωής και του θανάτου για τη στάση του, παρά μόνο με τη θεία αυθεντία του προστάζει: η παις εγείρου. Την καταστροφή και φθορά που έφερε μέσα στον κόσμο η εωσφορική επανάσταση του ανθρώπου κατά του Θεού έρχεται να επανορθώσει ο Υιός του Θεού, διώχνοντας την ασθένεια, τον πόνο και τον θάνατο από τον κόσμο και οδηγώντας τον άνθρωπο όχι μόνον στο «αρχαίον κάλλος» αλλά και ακόμη πιο ψηλά.
Τα θαύματα του Χριστού που μας αφηγούνται οι ευαγγελιστές δείχνουν ακριβώς αυτήν την καινούργια πραγματικότητα που εγκαινιάζεται, δείχνουν τον κόσμο της θείας αγάπης, έναν κόσμο χωρίς πόνο και δάκρυα, χωρίς φθορά και καταστροφή, χωρίς το φόβο του θανάτου. Αυτός είναι ο κόσμος όπως τον θέλησε και τον δημιούργησε απ’ αρχής ο Θεός και όπως αναδημιουργείται τελικά δια του Χριστού. Αυτή την τελική ανακαίνιση τη βλέπουμε ήδη στα θαύματα του Χριστού, στα θαύματα του Αγίου Πνεύματος μέσα στη ζωή της Εκκλησίας ανά τους αιώνες. Την τελική κατάσταση της αφθαρσίας τη ζουν ήδη οι πιστοί, γευόμενοι τους καρπούς των θείων δωρεών μέσα στα μυστήρια της Εκκλησίας.
Έτσι τα θαύματα του Χριστού, είτε αυτά που επιτελέστηκαν από τον Χριστό κατά την επίγεια δράση του, είτε αυτά που συνεχώς επιτελούνται μέσα στην ιστορική ζωή της Εκκλησίας, γίνονται οι δείκτες της βασιλείας του Θεού, τα παρατηρητήρια μέσα από τα οποία βλέπουμε τον καινούργιο κόσμο, τον κόσμο της αγάπης και της αφθαρσίας, που δεν επισκιάζεται από την απειλή του θανάτου. Αυτός ο κόσμος δεν αποτελεί άπιαστο όνειρο του μέλλοντος, αλλά είναι ήδη τωρινή πραγματικότητα, είναι ζωή που αρχίζει στο παρόν για να ολοκληρωθεί όταν οι πιστοί, ακολουθώντας τους δείκτες πορείας, φθάνουν στο τέρμα, εκεί όπου ο Χριστός είναι τα πάντα και εν πάσιν.
19-10-2025
Κυριακή Δ΄Λουκά
ΑΠΟ ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Έχοντας στεφθεί με τον καλλίνικο στέφανο των μαρτυρικώς υπέρ Χριστού αθλησάντων, ο άγιος Δημήτριος απέκτησε μεγάλη παρρησία προς τον Κύριο και δωρήθηκε στη «θεοφύλακτη και φιλόχριστη και φιλομάρτυρα πόλη των Θεσσαλονικέων ως τείχος νοητό και αδιάσειστο, οχυρό απόρθητο από βαρβάρους και δαίμονες, φρούριο γαληνόδωρο για τους κλυδωνισμούς της ζωής και σωμάτων και ψυχών αιώνιο φυλακτήριο». Επί χίλια εξακόσια και πλέον έτη,, ο άγιος Δημήτριος δεν έπαυσε να παρέχει τη φιλάνθρωπο προστασία του στη Θεσσαλονίκη, της οποίας είναι ο πολιούχος άγιος.
Την προστάτεψε από επιδρομές βαρβάρων, ιδίως κατά την πολιορκία της πόλεως από τις αναρίθμητες ορδές του χάνου των Αβάρων, με τις οποίες συμμάχησαν πολλά σλαβικά φύλα, το φθινόπωρο του 586. Λόγω μιας επιδημίας που είχε προηγηθεί, οι υπερασπιστές της πόλεως ήταν ολιγάριθμοι∙ εμφανίσθηκε ο άγιος Δημήτριος στις επάλξεις των τειχών και τους έδωσε θάρρος ν’ αντισταθούν στις επανειλημμένες επιθέσεις και στις πολιορκητικές μηχανές. Την έβδομη ημέρα της πολιορκίας, την ώρα που οι βάρβαροι προετοίμαζαν μια γενική και αποφασιστική επίθεση, εμφανίστηκε ο άγιος στο μέσον του στρατοπέδου τους ιππεύοντας λευκό άλογο, επικεφαλής πανίσχυρου στρατού, ο οποίος διεσκόρπισε τους εχθρούς, χωρίς να χρειασθεί να εμπλακούν σε μάχη οι κάτοικοι της πόλεως.
Μερικά χρόνια αργότερα, περί το 615, οι Σκλαβένοι (Σλάβοι), που είχαν εγκατασταθεί στη Μακεδονία, επιχείρησαν νέα επιδρομή κατά της Θεσσαλονίκης, ο άγιος, όμως, ακτινοβολώντας τη δόξα την οποία έχει ενώπιον του Κυρίου, εμφανίσθηκε πάλι στις επάλξεις και ανάμεσα στα μονόξυλα των εισβολέων, που ετοιμάζονταν να επιτεθούν στην πόλη από θαλάσσης. Προκάλεσε τέτοια σύγχυση ώστε τα μονόξυλα συντρίβονταν το ένα πάνω στο άλλο. Για να σωθούν, οι βάρβαροι προσπαθούσαν να κρατηθούν από άλλα μονόξυλα, τα οποία βυθίζονταν και αντί να γλιτώσουν τον πνιγμό, τελικά αλληλοεξοντώθηκαν και ο Θερμαϊκός κόλπος βάφηκε κόκκινος από το αίμα τους. Διαπιστώνοντας ότι δεν μπορούσαν να καταλάβουν την πόλη που προστατεύει ο άγιος Δημήτριος, οι Σλάβοι συμμάχησαν ξανά με τον χάνο των Αβάρων και τους Βουλγάρους και επιχείρησαν μια αιφνίδια και μαζική επίθεση (617). Οι Θεσσαλονικείς έσπευσαν στις επάλξεις για να προετοιμάσουν την άμυνά τους∙ τους ενεθάρρυνε ο επίσκοπός τους Ιωάννης, ο οποίος είχε δει σε όραμα τον άγιο Δημήτριο. Όταν οι βάρβαροι άρχισαν να πλησιάζουν τα τείχη με τους πολιορκητικούς πύργους και τους καταπέλτες, ένας Θεσσαλονικεύς χριστιανός πήρε μια μικρή πέτρα κι έγραψε πάνω της: «Εν ονόματι του Θεού και του αγίου Δημητρίου». Την εκσφενδόνισε εναντίον των εχθρών και η πέτρα κτύπησε μια πελώρια κοτρώνα που μόλις είχε εκτινάξει ένας καταπέλτης. Εξαιτίας του κτυπήματος, η κοτρώνα άλλαξε φορά, γύρισε πίσω και συνέτριψε τον καταπέλτη σκοτώνοντας τους βαρβάρους που τον επάνδρωναν. Μετά το θαύμα αυτό, το απόγευμα της ίδιας ημέρας, ένας σεισμός συγκλόνισε τα τείχη και οι βάρβαροι είχαν την εντύπωση ότι τα τείχη είχαν καταρρεύσει. Επιτέθηκαν λοιπόν και βρέθηκαν αντιμέτωποι με τα τείχη, τα οποία ορθώνονταν άθικτα, και με τους κατοίκους της πόλεως, τους οποίους είχε εμψυχώσει ο επίσκοπος. Παρ’ όλα αυτά, πέρασαν τριάντα τρεις ημέρες πολιορκίας και διαπραγματεύσεων μέχρι να αποχωρήσουν τελικά οι βάρβαροι.
Χάρις στην προστασία του πολιούχου της, η Θεσσαλονίκη σώθηκε έτσι από πέντε πολιορκίες Σλάβων και Αβάρων∙ εξάλλου, στις πρεσβείες του αγίου αποδίδεται και η απελευθέρωση της πόλεως από τον τουρκικό ζυγό το 1912. Πλείστες φορές ο άγιος Δημήτριος προστάτεψε την πόλη από λιμούς, σεισμούς και λοιμούς∙ και οι πάσχοντες, τους οποίους άφηναν σ’ ένα παράπλευρο κτίσμα της βασιλικής που είχε μετατραπεί σε νοσηλευτήριο, θεραπεύονταν χάριν στις πρεσβείες του αγίου, ο οποίος παρουσιαζόταν στα ενύπνιά τους. Τα θαύματα που επιτελέστηκαν είτε με την άμεση παρέμβαση του αγίου είτε μέσω του μύρου, είναι τόσο πολλά ώστε εκείνος που θα ήθελε να τα απαριθμήσει θα ομοίαζε με τον μωρό ο οποίος επιθυμεί να καταμετρήσει τους κόκκους της άμμου.
Από τον Συναξαριστή της Ορθοδόξου Εκκλησίας.
12-10-2025
Κυριακή 3η Λουκά
Είναι ιδιαίτερα χαριτωμένες οι σελίδες των επιστολών του (αγίου Ιερωνύμου) που αναφέρονται στην ελευθερία του Αγίου Όρους και της Θεσσαλονίκης του 1912. Είναι επίσης δηλωτικές της λεπτότητος της αγαθής καρδιάς του. «Ήκουες μίαν βροχήν βροντών, αλαλαγμός ηκούετο έξω στα μοναστήρια, καμπάνες ως το Πάσχα έπαιζον χαρμόσυνα και ζήτω με φωνάς που έφθαναν στον ουρανόν. Λοιπόν και οι σιωπηλοί εκείνοι οι της ερήμου μοναχοί εκραύγαζον το ζήτω! Στιγμή αγία! Ημέρα θεία, πανσεβάσμιος, λαμπρά! Ο Ήλιος μας έδιδεν ολόκληρον την λάμψιν του, ο ουρανός με μίαν υπερβολικήν χαράν, η θάλασσα με μίαν γαλήνην, η φύσις όλη με ημάς επανηγύριζεν, ο ήλιος με το φως του, ο ουρανός με το χαρμόσυνον του χρώματός του μας έλεγαν∙ ιδού το ακραιφνές σημείον της σημαίας της Ελληνικής. Φως και χαρά τα δύο χρώματα της ελευθερίας και ανάπαυσης από τα βάσανα της κακοδιοικήσεως του Τούρκου. Της δε θαλάσσης η γαλήνη μας εφώναζεν: ειρήνη θέλει βασιλεύσει πλέον εις το εξής. Μικρόν ριπίδισμα αέρος εις την θάλασσαν, η ζωογόνος αύρα του ωκεανού μας έλεγε: πλεύσατε ευχαρίστως της ελευθερίας το ταξείδιον. Τι μένει; Του Θεού η δόξα από μέρους μας, η ευφροσύνη της ψυχής μας και η αγαλλίασις, η ευγνωμοσύνη της ψυχής, η συγκίνησις και δάκρυα, εγκάρδια χαρά… Παπάδες φορεμένοι, θυμιατά με ευωδίαν εκλεκτήν του θυμιάματος και οι φανοί με τας λαμπάδας.. μοναχοί εξέρχονται σεβάσμια ενδεδυμένοι ως εις λιτανείαν να υποδεχθούν το δώρον του Θεού, την εθνικήν ελευθερίαν μας…».
Στον ίδιο τόνο συνεχίζει αλλού∙ «Καγώ ο ταπεινός έψαλλον ενταύθα την αγρυπνίαν του Αγίου Δημητρίου χάριτι Θεού και βοηθεία του Αγίου μετ’ ανεκφράστου χαράς και αγαλλιάσεως, μάλιστα δε και άνευ κόπου τινός, εάν και μέχρις εσπέρας θα εξηκολούθη η ψαλμωδία. Τούτο δε προήρχετο αφ’ ενός μεν εκ της προς τον Άγιον οφειλομένης ιδιαιτέρας ευλαβείας μου και εξ’ άλλου διά την ελευθερίαν της πατρίδος του κατά την αυτήν ημέραν… Η ευχαρίστησίς μου επήλθεν εις το απροχώρητον, αι ευχαριστίαι μου και αι ευχαί προς τους φίλους μου υπέρ της ελευθερίας ήσαν ενθουσιώδεις, παραδειγματικώς εις τους γνωρίζοντάς με συνεσταλμένου πάντοτε χαρακτήρος. Φαντασθήτε, όταν κατά την παραμονή του Αγίου επληροφορούμην την απελευθέρωσιν της Θεσσαλονίκης κατ’ αυτήν ταύτην την ημέραν, οπόση ήτο η χαρά μου και ο ενθουσιασμός μου μετά του οποίου έψαλλον την αγρυπνίαν του Αγίου…»
Από το βιβλίο: Μωϋσέως Μοναχού, Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης, ο Γέρων της Αναλήψεως, ΙΜΣΠ, Άγιον Όρος 1982
05-10-2025
Κυριακή Β΄Λουκά
«Και καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, και υμείς ποιείτε αυτοίς ομοίως».
Οι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης μιλούσαν συγκεκαλυμμένα, συγκαταβαίνοντας στην πτωχική κατανόηση των συγχρόνων τους. Το ίδιο και ο Κύριος όταν ήλθε στη γη αυτοπροσώπως, μιλούσε προς την υπόληψη των ακουόντων. Άρχιζε από τα φυσικά εκείνα που μπορούσε να συλλάβει η ανθρώπινη διάνοια, και σταδιακά ανερχόταν σε εκείνα, τα οποία για να τα συλλάβει ο άνθρωπος, έπρεπε πρώτα να σταυρώσει τον νου του. Για να δεχθεί κάποιος τη μωρία της θείας συνέσεως του Ευαγγελίου, πρέπει να αρνηθεί τη σύνεσή του.
Αυτό ακριβώς βλέπουμε στη σημερινή διδαχή. Ο Χριστός έθεσε ως βάση τον μικρόν αγώνα που διεξάγεται στο φυσικό επίπεδο. Αν κάποιος θέλει να τον εκτιμούν οι συνάνθρωποί του, να τον σέβονται, να τον αγαπούν, πρέπει να τους συμπεριφέρεται και αυτός με εκτίμηση, σεβασμό και αγάπη. Εφόσον ο καθένας επιθυμεί τα καλύτερα για τον εαυτό του, θα έπρεπε να αποδίδει τα καλύτερα, τα αγιώτερα, τα σεμνότερα, τα τελειότερα, στους άλλους. Η ιδέα αυτή υπήρχε ήδη στις διδαχές των φιλοσόφων, εφόσον αντανακλά τον φυσικό νόμο της συνειδήσεως. Περικλείεται στα όρια της φυσικής γνώσεως, που μπορεί να φθάσει η ανθρώπινη διάνοια.
Βεβαίως και σε αυτό το επίπεδο υφίστανται διάφορες διαστάσεις, κάποιες πολύ στενές, κάποιες άπειρες, που οδηγούν σε υποστατικό τρόπο υπάρξεως. Ένας μπορεί να αρκεστεί στην αρνητική διάσταση, δηλαδή να μη βλάπτει τους άλλους, διότι φοβάται μη τυχόν υποστεί ζημία από αυτούς. Ένας άλλος συνεργεί με τους συνανθρώπους του σε έργα αγαθά, διότι και αυτός επιθυμεί τη συνέργειά τους στη διεκπεραίωση των δικών του καλών προθέσεων. Ένας τρίτος, όπως εκζητεί τις ευχές των Αγίων και την προσευχή των αδελφών του, συμπαραστέκεται και αυτός προσευχητικά στον πλησίον του και προσφέρει δέηση υπέρ πάντων. Ενώ οι Άγιοι προσεύχονται όπως ο Άγιος Σιλουανός, να δοθεί σε όλους τους λαούς της γης η ίδια αγαθή μερίδα χάριτος που έλαχε στους ίδιους:
«Ώ, πόσο μεγάλο έλεος μου έδειξες! Σε εμένα, που μου αξίζει ο Άδης και τα βάσανά του. Εσύ δίδεις τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Και αν έδωσες σε εμένα τον αμαρτωλό να σε γνωρίσω με το Άγιο Πνεύμα, τότε σε ικετεύω, Κύριε, να δώσεις να σε γνωρίσει όλος ο κόσμος».
Εν γένει η χριστιανική ηθική έχει θετικό περιεχόμενο. Και η θετική άσκηση, όντας δυναμική, προσιδιάζει στον άνθρωπο που είναι δυναμικό ον, πλασμένο να δέχεται την «αύξησιν του Θεού».
Η απέκδυση από την κακία, από την φθαρτότητα, την τρεπτότητα προς την αμαρτία, στην καλύτερη μορφή της, είναι το μικρό ήμισυ της υποθέσεως που αφορά τον ανθρώπινο παράγοντα. Υπάρχει όμως και το μεγάλο ήμισυ του Θεού, που απεργάζεται τον χοϊκό άνθρωπο ως «καινήν κτίσιν».
Ο χριστιανός αθλητής δεν αγωνίζεται απλώς να απαλλαγεί από το κακό, που σαν παράσιτο σφετερίζεται, απομυζεί και καταπνίγει την υπόστασή του, ούτε απλώς να απεκδυθεί τον «παλαιόν άνθρωπον συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις», αλλά και να ενδυθεί τον κατεξοχήν Άνθρωπο τον Νέο Αδάμ, τον Χριστό και να περπατήσει «εν καινότητι ζωής». Στην εξομοίωση με τον Υιό του Θεού, τον Κύριο Ιησού, έγκειται το μεγαλείο και η μακαριότητα του ανθρώπου.
21-09-2025
Ο Σταυρός στο Ερώτημα του Ιώβ - Για το Νόημά του
Αν η λειτουργία του σταυρού είναι να αποκαλύψει τον Θεό ως Εκείνον που υπερβαίνει όλα τα δώρα Του, ο σταυρός μπορεί να δοθεί επίσης στον άνθρωπο που είναι σχετικά ενάρετος – και τότε εκπληρώνει την πλήρη λειτουργία του.
Έχουμε πει ότι μετά την πτώση ο σταυρός αποκτά μια αίσθηση εξιλέωσης για όλους τους ανθρώπους, γιατί δεν υπάρχει άνθρωπος ολοκληρωτικά αθώος. Ωστόσο, πρέπει πάντα να αναγνωρίζουμε ότι συχνά το βάρος του σταυρού τον οποίο πρέπει να σηκώσουν οι άνθρωποι δεν είναι ανάλογο με τις αμαρτίες τους. Η κατάσταση αυτή έχει οδηγήσει πολλούς ανθρώπους να μιλήσουν για το μυστήριο του μαρτυρίου, γιατί πολύ συχνά εκείνοι οι οποίοι είναι σχετικά ενάρετοι φαίνεται να έχουν ένα ιδιαίτερα βαρύ μερίδιο μαρτυρίου.
Το αντικείμενο αυτού του μαρτυρίου συζητείται στο βιβλίο του Ιώβ. Ο Ιώβ επιθυμούσε να γνωρίζει την αιτία του μαρτυρίου του, επιθυμούσε να δει πέρα από το σταυρό, που του είχε δοθεί, και από τα λάθη του παρελθόντος του, προκειμένου να κατανοήσει τη σημασία του σταυρού του. Ο Ιώβ δεν προσποιείται ότι δεν έχει αμαρτήσει. Από την άλλη, όμως, δεν είναι ικανοποιημένος από ανακριβείς και συναισθηματικές γενικεύσεις, λέγοντας απλά ότι αφού κανείς άνθρωπος δεν είναι αναμάρτητος, πρέπει επομένως και ο ίδιος να είναι μεγάλος αμαρτωλός και ότι τα μεγάλα μαρτύριά του τον βρήκαν λόγω των αμαρτιών του. Παρ’ όλα αυτά, ως άνθρωπος που σκέφτεται το πρόβλημα νηφάλια και διεξοδικά, θέλει να προχωρήσει πιο πέρα. Βλέπει ότι τα μαρτύριά του δεν είναι ανάλογα με τις αμαρτίες του, γιατί οι αμαρτίες του δεν είναι τόσο μεγάλες όσο αυτές πολλών άλλων ανθρώπων, που υποφέρουν πολύ λιγότερο από ό,τι ο ίδιος. Ο Ιώβ ρωτά τον Θεό:
Πόσες είναι οι αμαρτίες μου και οι ανομίες μου;
Δίδαξέ με ποιες είναι.
Γιατί κρύβεσαι από εμένα
Και μου συμπεριφέρεσαι ως ως εχθρό; (Ιώβ 13, 23-24)
Και:
Θα πω στον Κύριο: μην με διδάσκεις να ασεβώ
Και γιατί με δοκιμάζεις τόσο; (Ιώβ 10, 2-3)
Ο Ιώβ δεν συμφωνεί με εκείνους που βλέπουν ότι το μαρτύριο οφείλεται πάντοτε στην έλλειψη αρετής εκ μέρους εκείνων που υποφέρουν και υποστηρίζουν, επομένως, ότι η αιτία του μαρτυρίου του Ιώβ είναι απλά η έλλειψη αρετής εκ μέρους του. Και ο Θεός διαφωνεί με αυτούς!
…………………………………………………………..
Ο Ιώβ αναγνωρίζει το δικαίωμα του Θεού να του στείλει δοκιμασίες και δεν αφήνει περιθώριο στις προτροπές της γυναίκας του να βλασφημήσει κατά του Θεού, επειδή του έχει στείλει δοκιμασία, χωρίς ο ίδιος να έχει πράξει κάτι κακό. Ο Θεός έχει το δικαίωμα να στείλει τα δώρα του και να τα αποσύρει. Ο άνθρωπος δεν θα πρέπει από τη μεριά του, να θέτει την σύνδεσή του με τον Θεό υπό την προϋπόθεση των δώρων, τα οποία ο Θεός έχει δώσει. Μια τέτοια συμπεριφορά δεν θα μπορούσε να αποτελεί πραγματική αγάπη για τον Θεό αλλά σύνδεση με τα ίδια τα δώρα, και αυτό θα μπορούσε να σημαίνει τοποθέτηση των δώρων πάνω από τον Δωρεοδότη. Σε αυτή την περίπτωση η σχέση του ανθρώπου με τον Θεό θα μπορούσε να στηριχθεί σε ένα συμβόλαιο και ο άνθρωπος θα μπορούσε να πει: «Θα παραμείνω πιστός σε Εσένα όσο μου δίνεις δώρα». Μια τέτοια στάση από την πλευρά του ανθρώπου θα σήμαινε ότι ο Θεός δεν ήταν άξιος αγάπης για αυτό που είναι. Η σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, σε αυτή την περίπτωση, θα εξαρτάτο από τη χρησιμότητα, που τα δώρα του Θεού έχουν για τον άνθρωπο. Τότε, ο άνθρωπος θα αγαπούσε πραγματικά τον εαυτό του. Με αυτό τον τρόπο, τα δώρα θα έχαναν το νόημά τους, ως σημεία της αγάπης του Θεού και ως μέσο, με το οποίο ο άνθρωπος εισέρχεται σε –και διατηρεί- μια προσωπική σχέση με τον Θεό. Τα δώρα θα γίνονταν αντικείμενα καθεαυτά. Η άποψη της γυναίκας του Ιώβ είναι, κατά βάση, η ίδια με την άποψη των φίλων του Ιώβ, οι οποίοι πιστεύουν ότι ο Θεός δίνει σε εκείνους που μένουν πιστοί σε Αυτόν και παίρνει τα δώρα όταν εκείνοι γίνονται άπιστοι. Ουσιαστικά πιστεύουν το ίδιο, γιατί και οι δύο διαβεβαιώνουν ότι ο άνθρωπος παραμένει πιστός στον Θεό, λόγω των δώρων Του και ότι αυτά τα δώρα αποτελούν αναπόφευκτη πληρωμή, την οποία αποστέλλει ο Θεός στον άνθρωπο ως ανταμοιβή για την πίστη του σε Αυτόν.
Σε αυτήν ακριβώς την άποψη οφείλονται όλα τα μαρτύρια του Ιώβ, γιατί αυτό εισηγείται ο Σατανάς στον Θεό, στην αρχή του βιβλίου, όταν υποστηρίζει ότι ο Ιώβ αγαπά τον Θεό απλώς διότι του έχει παραχωρήσει μεγάλα πλούτη και ότι δεν θα αγαπούσε τον Θεό, αν του αφαιρούσε όλα Του τα δώρα. Ο Σατανάς είναι κυνικός και υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος αγαπά τον Θεό αποκλειστικά και μόνο για τα δώρα και τα αντικείμενα, τα οποία του δίνει ο Θεός. Δεν μπορεί να διανοηθεί ότι ένας άνθρωπος θα μπορούσε να αγαπήσει τον Θεό καθεαυτόν, ότι μέσα από την αγάπη ο άνθρωπος θα μπορούσε να υπερβεί τον εαυτό του και τον κύκλο των ενδιαφερόντων του. Όμως, ο Θεός επιθυμεί να δείξει, μέσα από το παράδειγμα του Ιώβ, ότι υπάρχει μια τέτοια αγάπη, ώστε ο άνθρωπος είναι ικανός να παραμείνει προσκολλημένος στον ίδιο τον Θεό, ακόμα και αν δεν λαμβάνει πλέον τα δώρα Του. Προκειμένου να το δείξει αυτό, ο Θεός μερικές φορές διασπά τον στενό σύνδεσμο ο οποίος υφίσταται μεταξύ του δικαίου ανθρώπου και των δώρων που ο Θεός του δίνει. Αυτό ισχύει στην περίπτωση του Ιώβ: τα δώρα που ο Θεός δίνει σε κάποιον μπορεί να μην αποτελούν το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της πίστης του στον Θεό.
Ο Ιώβ το βλέπει, αλλά δεν είναι σε θέση να κατανοήσει γιατί ο Θεός, μερικές φορές, διασπά αυτόν τον δεσμό μεταξύ των δώρων και του Ιδίου. Βλέπει ότι ο Θεός τον καταδιώκει με ηθικά και υλικά πλήγματα και δεινά και δεν αρνείται το δικαίωμα του Θεού να το πράξει. Μέσα από τις δοκιμασίες του κατανοεί ότι ο Θεός δείχνει ενδιαφέρον και έγνοια γι’ αυτόν, αλλά δεν καταλαβαίνει τι είδους ενδιαφέρον και έγνοια είναι αυτή.
Με παρέδωσε ο Θεός στα χέρια των αδίκων,
με έριξε στους ασεβείς.
Ενώ ζούσα ειρηνικά με διασκόρπισε,
με άρπαξε από τα μαλλιά και με μάδησε
και με έβαλε στόχο των κτυπημάτων του.
με περικύκλωσαν λόγχες που έβαλλαν εναντίον
των νεφρών μου,
χωρίς οίκτο έχυσαν στη γη τη χολή μου∙
με κατέβαλαν με κτύπημα πάνω σε κτυπήματα,
μου επιτέθηκαν ισχυροί.
Μου έραψαν σάκο για το πληγιασμένο σώμα μου,
το σθένος μου σβήστηκε στη γη.
Η γαστέρα μου κάηκε από το κλάμα
και σκιά έπεσε στα βλέφαρά μου.
Ενώ άδικο δεν είχαν πράξει τα χέρια μου
και η ευχή μου ήταν πάντα καθαρή. (Ιώβ 16, 11-17).
Και σε ένα παραπάνω κεφάλαιο διακηρύσσει:
Αφαίρεσε από το πνεύμα την ψυχή μου
και τα οστά μου από τον θάνατο∙
γιατί δεν θα ζήσω αιώνια,
για να υπομείνω τα δεινά∙
άφησέ με να πεθάνω, γιατί είναι άδεια η ζωή μου.
Διότι τι είναι ο άνθρωπος τον οποίο εσύ δόξασες
και στον οποίο προσηλώνεις το νου
ή προνοείς γι’ αυτόν από το βράδυ ως το πρωί
και τον κρίνεις άξιο να αναπαυθεί;
Έως πότε δεν θα με αφήνεις να πεθάνω και δεν θα με απορρίπτεις,
μέχρι να καταπιώ το σάλιο μου με οδύνη;
Αν εγώ αμάρτησα, πες μου τι θα μπορέσω να κάνω
εσύ που γνωρίζεις καλά το νου των ανθρώπων;
Γιατί με τοποθέτησες ως κατήγορός σου
και έγινα φορτίο για σένα;
(Ιώβ 7, 15-20)
14-09-2025
Ο Σταυρός στις Σχέσεις
Η ευθύνη μας έναντι όσων βρίσκονται δίπλα μας δημιουργεί έναν ιδιαίτερα βαρύ και οδυνηρό σταυρό, λόγω του εύθραυστου της ζωής τους, η οποία είναι εκτεθειμένη σε ένα πλήθος ασθενειών και δυσκολιών, που προκύπτουν από τις συνθήκες αυτού του κόσμου στην παρούσα κατάστασή του. Οι γονείς υποφέρουν έντονα και πολύ συχνά, εξαιτίας των ασθενειών και των δυσκολιών των παιδιών τους∙ φοβούνται για τη ζωή τους, την αποτυχία τους, τα όσα υποφέρουν. Επομένως, η ζωή των γονέων γίνεται μια ζωή συνεχούς ανησυχίας, και ο σταυρός των παιδιών είναι δικός τους σταυρός. Ο δικός μας σταυρός γίνεται βαρύτερος με το βάρος του σταυρού εκείνων με τους οποίους ερχόμαστε σε επαφή, γιατί μοιραζόμαστε την ευθύνη για τη ζωή των παιδιών μας, των συγγενών μας, των φίλων μας και ακόμα όλων των ανθρώπων με τους οποίους, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, συνδεόμαστε. Φέρουμε ευθύνη για όλα όσα μπορούν να απειλήσουν τη ζωή εκείνων, τους οποίους φροντίζουμε έχοντας την υποχρέωση, όσο μπορούμε, να τους απαλύνουμε τις δυσκολίες τους και να βοηθήσουμε τις ζωές τους. Έτσι, μπορούμε να φανερώσουμε και να ενισχύσουμε την αγάπη μας γι’ αυτούς και τη δική τους για εμάς, να καλλιεργήσουμε τους σπόρους μιας μελλοντικής ζωής για να ευδοκιμήσουν, ενισχύοντας τη δική μας και τη δική τους πνευματική ύπαρξη. Στην ευθύνη μας αυτή έναντι του πλησίον μας βιώνουμε πιο έντονα την ευθύνη μας έναντι του Θεού. Ο Χριστός, που σπλαχνίστηκε όσους υπέφεραν και έκλαψε για τους νεκρούς, έδειξε αυτή τη σημασία του σταυρού Του.
Μια δεύτερη έννοια του σταυρού στις σχέσεις είναι η εξής: ο πεσμένος κόσμος συχνά βιώνεται και γίνεται αισθητός ως ένας σταυρός μέχρι θανάτου, μέσα από το γεγονός ότι οι άνθρωποι, μερικές φορές, δρουν απέναντί μας με τρόπο εχθρικό, αν και δεν τους έχουμε βλάψει. Μας υποπτεύονται για κακές προθέσεις εναντίον τους. Μας θεωρούν εμπόδια στο μονοπάτι της ζωής τους. Συχνά γίνονται εχθροί μας, εξαιτίας των υψηλών και ευγενών πεποιθήσεων, στις οποίες μένουμε πιστοί. Η ταύτισή μας με τις πεποιθήσεις αυτές φέρνει στο φως τα πονηρά τους σχέδια και τις κακές τους προθέσεις, ακόμα και αν δεν έχουμε αυτή την πρόθεση. Αυτό συμβαίνει, πολύ περισσότερο, γιατί με τις πεποιθήσεις που διατηρούμε και που δεν μπορούμε να αποκηρύξουμε, δείχνουμε την ευθύνη μας απέναντί τους, καθώς επιδιώκουμε τη διασφάλιση της φυσικής και υλικής ζωής τους και την αληθινή ανάπτυξη της πνευματικής τους ύπαρξης. Αυτή είναι μια ευθύνη, που αποκαλύπτουμε με τα λόγια μας, τα γραπτά μας και τις ενέργειές μας, οι οποίες γίνονται κατά κάποιον τρόπο παραινέσεις γι’ αυτούς.
Επίσης, νιώθουμε ως βαρύ σταυρό τις εσφαλμένες επιλογές των παιδιών μας, των αδελφών μας και πολλών από τους συνανθρώπους και τους συγχρόνους μας. Φέρουμε ως σταυρό την έλλειψη κατανόησής τους για τις καλές μας προθέσεις και τα αγαθά έργα μας. Σχεδόν η κάθε προσπάθειά μας να μεταδώσουμε την καλοσύνη συνοδεύεται από μαρτύριο και από ένα σταυρό, τον οποίο σηκώνουμε, λόγω της έλλειψης κατανόησης των άλλων. Η ευχή να αποφύγουμε το μαρτύριο αυτό -αυτόν τον σταυρό- θα μπορούσε να σημαίνει γενικά την αποκήρυξη του αγώνα και της προσπάθειας να κάνουμε το καλό. Έτσι, χωρίς το σταυρό, δεν μπορεί να υπάρχει ούτε αληθινή ανάπτυξη ούτε αληθινή ενδυνάμωση της πνευματικής ζωής. Η αποφυγή του σταυρού σημαίνει την αποφυγή ενώπιον του Θεού της ευθύνης μας έναντι των αδελφών και των συνανθρώπων μας. μόνο με το σταυρό μπορούμε να παραμείνουμε παραδομένοι στον Θεό και σε αληθινή αγάπη με τους συνανθρώπους μας. Δεν μπορούμε να εξαγνίσουμε ή να αναπτύξουμε τη δική μας πνευματική ζωή ή αυτή των άλλων ή του κόσμου γενικά, ενώ ζητούμε να αποφύγουμε το σταυρό. Επομένως, δεν ανακαλύπτουμε το βάθος και το μεγαλείο των ικανοτήτων και δυνάμεων αυτού του κόσμου ως δώρο του Θεού, αν προσπαθήσουμε να ζήσουμε χωρίς το σταυρό. Ο δρόμος του σταυρού είναι ο μόνος δρόμος που μας οδηγεί προς τα άνω, ο μόνος δρόμος που υψώνει την κτίση στα πραγματικά ύψη, για τα οποία έχει δημιουργηθεί. Αυτή είναι η αξία, την οποία κατανοούμε στο σταυρό του Χριστού.
08-09-2025
Το Γενέσιο της Θεοτόκου
Η Παναγία και η γυναίκα.
Θεωρούμε χρέος της Εκκλησίας μας, στην αποψινή δέησή μας να παρακαλέσουμε την Παναγία μας για τη γυναίκα ή για τις γυναίκες, τις ταυτισμένες με το μυστήριο της ζωής και της δημιουργίας, όταν μάλιστα πρώτες εκείνες διακινδύνευσαν στην προσωπική τους σχέση με τον Κύριο, και πληγωμένες από την αγάπη Του, αφοσιώθηκαν στη διακονία της Εκκλησίας Του. Και σήμερα, όπως πάντοτε, η Εκκλησία, παρά τον ανδροκρατούμενο χαρακτήρα του πολιτισμού μας, θα ήταν πτωχότερη στην ιστορία, περισσότερο αδιάφορη στην πρόκληση της ανθρώπινης οδύνης, χωρίς την παρουσία και την προσφορά των ευλογημένων γυναικών. Τολμούμε να ισχυριστούμε ότι κυρίως οι γυναίκες, και κάποτε μόνον αυτές, σηκώνουν τον σταυρό της πνευματικής ζωής και της ποιμαντικής μέριμνας της Εκκλησίας. Είναι τιμή να το ομολογήσουν οι Ποιμένες μας, αυτοί που έχουν άμεση γνώση αυτής της πραγματικότητας.
Οφείλουμε λοιπόν πολύ σεβασμό στις γυναίκες και αισθανόμαστε την ανάγκη να ζητήσουμε συγνώμη απ’ αυτές, αν κατά καιρούς, αγνοώντας το Ευαγγέλιό μας, τις υποβιβάσαμε ή τις υποτιμήσαμε, τις θεωρήσαμε ή τις κρίναμε με κριτήρια, που απουσιάζουν από την ορθόδοξη ανθρωπολογία και την ορθόδοξη ηθική. Ξεχνούμε ότι το πιο επαναστατικό στα γυναικεία πράγματα είναι η Παναγία, αφού η αγιότητα είναι η μεγαλύτερη επανάσταση και οι Άγιοι οι μεγαλύτεροι επαναστάτες. Η συνάντησή Της εν ελευθερία, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος στη διακονία του μυστηρίου της σωτηρίας του κόσμου, την ανεβάζει, και μαζί της ανεβάζει και κάθε γυναίκα και όλο το ανθρώπινο γένος, πιο πάνω από τους Αγγέλους και πιο ψηλά από τους Ουρανούς. Τι μπορεί στο εξής να περιμένει η γυναίκα, όταν η Οικονομία του Θεού, έκαμε τη γυναίκα Θεοτόκο;
Η ομορφιά της Παναγίας και της κάθε γυναίκας που αγαπά την Παναγία, γιατί αναζητά την προπτωτική ομορφιά του ανθρώπου, βρίσκεται στη σταύρωση της εγωπάθειας και της αυταρέσκειας, στην ελευθερία και την ταπείνωση της διακονίας και της θυσίας. Όποιος πραγματικά αγαπά δεν κρατά τίποτε για τον εαυτό του. Ασχημίζει, δεν έχει κάλλος, αλλά ομορφαίνουν, χαίρονται οι άλλοι. Με άλλα λόγια, υπάρχει η ομορφιά του Σταυρού, του Σταυρού που είναι η ωραιότητα της Εκκλησίας. Υπάρχει δηλαδή η ομορφιά της σταυρούμενης αγάπης ή της αλήθειας που αληθεύει στην αγάπη, στην ταπείνωση ή την ταπεινή αγάπη και είναι αυτή «η ομορφιά που θα σώσει τον κόσμο».
Παρακαλούμε την Θεοτόκο να στηρίζει όλες τις γυναίκες, κι εκείνες που δεν προσκυνούν πια την Εικόνα Της κι εκείνες, που παρά τους πειρασμούς και τις προκλήσεις, βρίσκουν στο πρόσωπό Της τη γυναικεία καταξίωσή τους, που δεν είναι παρά η ελεύθερη απόφασή τους, το γένοιτό τους, να ταπεινώνονται και να συνεργάζονται στο παρατεινόμενο μυστήριο της δημιουργίας και της σωτηρίας του κόσμου. Η αληθινή γυναίκα είναι η Θεοτόκος-κάθε άνθρωπος έχει κληθεί να γίνει Θεοτόκος-, στην οποία ταυτίζεται η αγιότητα και η ζωή, η παρθενία και η θυσία. Η γυναίκα οφείλει να πάψει να φλυαρεί και να πολυπραγμονεί, να κρίνει και να απορρίπτει, κατέχουσα τη ζωή και πληρωμένη από αγάπη∙ τετρωμένη την καρδιά της από τη ρομφαία της αγάπης προς το Θεό και τον άνθρωπο. Εσείς οι γυναίκες δεηθείτε στη Θεοτόκο γι’ αυτή την αγάπη και χαρείτε μαζί με όλη την κτίση και τον Όσιο Θεόδωρο τον Στουδίτη, γιατί «ενώ παλαιότερα διά της προμήτορος Εύας ο θάνατος, αφού μπήκε στον κόσμο επεκράτησε, τώρα με την ευλογημένη κόρη της, έχει αποκρουστεί, νικώμενος σ’ αυτό το σημείο απ’ όπου δέχτηκε τη δύναμή του…Ας ευφρανθεί η Εύα γιατί δεν είναι καταραμένη, αφού έφερε την ευλογημένη Μαρία…»
31-08-2025
Μία καινούργια πρόκληση και πρόσκληση μας απευθύνεται με την έναρξη της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς. Ευθύνης και συνέπειας για δημιουργικές δράσεις. Χαράς και ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο με περισσότερο ανθρωπισμό, που σημαίνει πληρότητα αγάπης με το Θεό και τον πλησίον. Καλή χρονιά.
